Het project

Om te overleven en gelukkig te zijn, heeft de mens geen andere keuze dan te vertrouwen op de aarde en haar hulpbronnen. Het spreekt voor zich dat we de natuur moeten eren, maar dat we haar ook zullen moeten beschermen tegen het misbruik dat de mens van haar maakt’ – Paco Peña.

In januari voerde de Nederlandse jeugd actie in Den Haag om klimaatverandering tegen te gaan. Tijdens de klimaatmars op 10 maart gingen er 40.000 mensen de straat op voor een beter klimaat. Zij, als toekomst voor deze aarde, lieten een noodkreet horen. Ook in Paco Peña’s Requiem voor de Aarde schreeuwt een flamencozanger het uit met de noodkreet ‘Mijn ziel huilt, mijn hoop in de mensheid vervaagt.’ En het kinderkoor vraagt aan ons waarom wij niet beter voor de aarde kunnen zorgen. We leven aan de vooravond van een nieuw tijdperk. Welke kant gaan we op? Gaan we voor onze aarde zorgen en duurzamer met grondstoffen om? Of gaan we op dezelfde voet verder, zoals we nu doen?

Het Oost Nederlands Kamerkoor en Musica Vocale willen met hun partners in dit project deze actuele noodkreet een stem geven door middel van de muziek van Paco Peña. Met het Requiem voor de Aarde kunnen we mensen aanzetten tot beweging. Met dit project, waarin muziek, dans, mode, het gesprek, projectie en educatie een plek hebben, willen we mensen in actie brengen en met elkaar verbinden. Het Requiem voor de Aarde is een Flamenco requiem. In dit stuk ontmoeten verschillende generaties, werelden, talen en muziekstijlen elkaar rondom het thema Por la Tierra!


Requiem por la Tierra, Requiem voor de Aarde, klinkt dat niet een beetje dramatisch? “Het is al te laat, de aarde is dood, laten we er nog een mooi requiem voor zingen”. Dramatisch is het zeker, maar niet op deze manier. Het stuk heeft een urgente boodschap, want de aarde is weliswaar nog niet dood, maar dat er serieus iets moet veranderen om de neerwaartse spiraal te keren is zelfs voor een klimaatscepticus evident. Hartverscheurend is het ook, want als je Paco Peña’s flamenco-ensemble een keer gehoord hebt dan weet je dat geen muziek zo recht door het hart gaat als de zang van een flamenco-zangeres op het verzengende ritme van gitaren en slagwerk. Het besef dat de aarde het kostbaarste is dat we bezitten, of misschien wel juist niet bezitten, maakt het drama compleet. Eigenlijk zou het geen Requiem moeten heten, maar eerder een Schreeuw van leven: kijk eens wat we nu nog hebben en hoe dierbaar ons dat is.

Paco Peña schreef dit bijzondere stuk in 2004 als een oproep aan de mensheid om voorzichtig met onze aarde om te springen. Daarbij maakt hij gebruik van een spannende combinatie van hartstochtelijke flamenco en klassieke koorzang. De titel van het stuk suggereert een katholieke structuur, en dat klopt ook. Paco Peña gebruikt de structuur van de traditionele liturgie en plaatst daarin gebeden die in de kerk passen: Lieve God, heb genade, ontferm u over ons, wij vrezen de dag des oordeels, vergeef ons want wij dragen schuld, bevrijd ons, maak ons uw uitverkorenen die het paradijs mogen betreden, alstublieft. Maar daar doorheen weeft Paco Peña teksten die haast een tegenovergestelde boodschap hebben: Wij hebben het eeuwige leven helemaal niet, wij zijn slechts passanten, wij moeten de aarde doorgeven aan onze kinderen, maar waar zijn we in ‘s hemelsnaam mee bezig, wat hebben we al voor moois vernield, wat is er eigenlijk overgebleven van de aarde die ons gegeven was? Gelukkig is de laatste tekst er een van hoop: Het is nog niet te laat, onze kinderen kunnen nog dansen tussen de bloemen, want zolang wij de schoonheid van de aarde kunnen bezingen is er nog liefde en zorgzaamheid in ons hart, die we kunnen aanspreken.

En gezongen wordt er. En gedanst, gecreëerd, geschept, geschapen. Er zijn vier kinderkoren betrokken bij de voorstellingen, hogeschool voor de kunsten ArtEZ werkt mee, en als projectthema staat het centraal in middelbare scholen en bijvoorbeeld ook bij dansschool Dans Podium in Zevenaar (zie foto hiernaast). Het Oost Nederlands Kamerkoor uit Doetinchem en Musica Vocale uit Wageningen zijn al weken bezig het stuk niet alleen te leren zingen, maar het tot in al hun vezels te laten doordringen. Dat betreft zowel de tekst als ook het onweerstaanbare maar o zo weerbarstige flamenco-ritme, want probeer dat maar eens zo te zingen dat het echt Spaans klinkt. Rob Vermeulen, dirigent van beide koren, is de bezielende drijfveer die het stuk en de sfeer ervan het meest van iedereen beheerst, en die alles in huis heeft om de koren tot boven zichzelf te laten uitstijgen.

En Paco Peña zelf blijft niet achter. Een voorbeeld van zijn betrokkenheid is dat hij in oktober een avond naar Arnhem kwam om te repeteren met de twee koren, terwijl hij pas anderhalve dag terug was uit Australië en de hele dag al in Rotterdam had gewerkt. Rob en Paco kwamen elkaar in 2003 tegen toen ze samen Paco Peña’s Misa Flamenca uitvoerden tijdens het Festival Al Bustan in Beiroet, Libanon. Deze ontmoeting was bijzonder voor hen allebei. Rob Vermeulen leerde werken met het muzikale genie Paco Peña, die tot Rob’s grote verbazing niet vanaf noten op papier speelde, maar vanuit zijn hart en zijn geheugen. Tegelijkertijd leerde Paco Peña wat het waard is om met een goed koor en een goede dirigent te werken. Elk koor kan noten zingen, maar voordat een koor zo doorleefd kan zingen dat het met Paco Peña één geheel vormt is er vakkundig vorm- en kneedwerk nodig dat alleen een goede dirigent als Rob Vermeulen kan verrichten. De huidige samenwerking is ook om die reden een nadrukkelijke wens van Paco Peña.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *